Pop-up beeldentuin middenin de bouwchaos

De beeldentuin is een samenwerking van ontwerpbureau/kunstcollectief Verveeld & Verward (Jonas Martens en Dorine Baars) en industrieel productontwerper Hugo Nagtzaam. “Jonas zit vooral aan de voorkant van het project (netwerk, visie, relaties), Dorine is sterk in ontwerpfilosofie en vormgeving en ik vertaal dat naar iets maakbaars binnen budget en tijd”, schetst Hugo de onderlinge taakverdeling. Het Rotterdams programma voor klimaatadaptatie, Rotterdams Weerwoord, is een van de stakeholders van het project en het RCD is hoofdinitiatiefnemer. 

Teruggeven aan de natuur

De minimalistische beeldentuin ontstaat in de luwte van de grootschalige herinrichting van het Hofplein en het RCD. Sinds eind november zijn hier veertien objecten te zien, gemaakt uit stedelijke elementen zoals poortjes, ramen en deuren. In en door gaasstructuren groeien (klim)planten, die een deel van de vorm zullen aangeven. Zo groeit natuur door de objecten heen, die op deze manier symbolisch worden teruggegeven aan de natuur. 

Verplaatsbare elementen

“De elementen zijn los te koppelen en verplaatsbaar”, legt Hugo uit. “De planten zijn geworteld in bakken met de best mogelijke voedingsbodem: mengsels van half verteerde bladeren met klein en tuinaarde. De bakken houden het water goed vast, waardoor de planten relatief weinig onderhoud vragen.” 

De makers zien de beeldentuin ook als voorbode van grotere, noodzakelijke ingrepen met het oog op klimaatverandering: “Hoe kun je de stad herontwerpen met een tekort of overschot aan water in het achterhoofd?”, vraagt Jonas retorisch. “Dit project verwijst bijvoorbeeld ook naar de grootschalige wateropvang die gerealiseerd wordt onder het Hofplein.”

Zonsondergang

Kleur is geen bijzaak. “De objecten zijn uitgevoerd in de kleuren van een zonsondergang”, vertelt Dorine. “Geel, oranje, roze, rood. Een speelse verwijzing ook naar de kleuren van under construction. De stad is superdruk en er gebeurt megaveel. Aardse tinten zouden dan volledig wegvallen. De beeldentuin is een city scape in itself, een verwijzing naar de stad van de toekomst.” 

Pop-up hofje

De beeldentuin is een pop-up prelude op de vergroening van het Hofplein en het Rotterdam Central District. “Het Hofplein wordt veel groener,” zegt Hugo. “Minder prioriteit aan auto’s, meer aan inwoners. In die bouwchaos vullen wij braakliggende straten met een beleving, zodat bewoners nu al voelen dat een nieuw, groener leven begint.” Jonas: “In de tijdelijke, vaak vergeten tussenruimtes rond de werkzaamheden vormt de beeldentuin een hofje. Een fijne plek om beschut en rustig te zitten, middenin de stad.”

Itereren tot het klopt

De weg naar het huidige ensemble was niet lineair. Jonas: “Het is een iteratief proces: je bouwt iets, je test het en je past het aan als het niet werkt. We begonnen met stapelbare blokken waar groen uit zou groeien. Na maanden iteratie kwamen we op deze elementen uit.” Hugo: “We wilden de objecten eerst ranker en transparanter, maar dat bleek niet hufter-proof. We hingen er met meerdere mensen aan tot het omviel. De nieuwste iteratie is dus toch te werken met grondplaten.” Dat de beeldentuin een tijdelijk karakter heeft, is volgens Hugo een kwaliteit. “De stad verandert. Met verplaatsbare elementen kun je het hof telkens opnieuw opbouwen: vandaag de Schiekade, morgen het Stationsplein.”

Skaten

Hoe het landt, blijft spannend. Dorine: “Je weet pas als het er staat hoe het ontvangen wordt, hoe duurzaam het is, hoe populair. Op de objecten komen ook korte teksten over klimaatthema’s. Het wordt zo ook een educatieve ontdekkingstocht.” Hugo hoopt op budget voor een speurtocht voor kinderen en Jonas ziet wel wat in skaten. “We droomden ooit van een rollerdisco in het gebied. Daar moeten we eigenlijk nog steeds iets mee doen. Hoe tof is het om middenin de stad, dwars door een beeldentuin te skaten?”

Over vijf jaar

Wat moet er over pakweg vijf jaar over deze plek worden gezegd? De makers willen vooral vanzelfsprekendheid. Dorine: “Dat het een vergroende plek is waar je komt en dat mensen dat ook wel zagen aankomen.” Hugo denkt aan duurzaamheid in de tijd: “Langdurig houdbare objecten, die ook elders in de stad voor vergroening en vrolijkheid zorgen.” Jonas schetst de horizon: “Het zou geweldig zijn als dit de bakermat is van projecten in meer steden waar het asfalt er eigenlijk gewoon uit zou moeten, als aankondiging van vergroening.”

En zo kleurt de Schiekade nu anders. Wat eerst nog als bouwplaats oogde, krijgt steeds meer de contouren van een hof. Je loopt tussen vormen door, ziet het groen houvast zoeken en beseft: dit is de stad in overgang: van steen naar schaduw, van omleiding naar ontmoeting. Een kleine voorbode, maar precies groot genoeg om te ervaren hoe het nieuwe centrum zal aanvoelen.