Schiekadeblok: de vijfde gevel van Rotterdam

Als projectmanager voor de gebiedsontwikkeling van het Schiekadeblok is Andriena de spil in een complex web van vastgoedontwikkelaars, creatieve ondernemers en de onvermoeibare Rotterdamse ambitie. Haar missie is helder: het unieke ecosysteem van het blok behouden, terwijl de skyline eromheen de hoogte in schiet.

Want het Schiekadeblok is zoveel meer dan een verzameling gebouwen, stelt Andriena. Een creatief innovatief ecosysteem, noemt ze het, en wie weleens een biertje heeft gedronken bij de Biergarten of een concert bezocht in Annabel, weet precies wat ze bedoelt. Het is een plek waar architecten, designers en kunstenaars elkaars buren zijn en waar de rauwe, stenige uitstraling precies de vrijheid biedt die elders in de stad vaak ontbreekt. Maar die rauwheid heeft een keerzijde. Het onderhoud is niet overal meer op orde en de buitenruimte is, zoals Andriena het nuchter verwoordt, ‘nogal rommelig en stenig’.

Rauwe ziel van het Schiekadeblok in Rotterdam

De plannen voor de komende jaren zijn dan ook groots. “Langs het spoor gaat er met de Bluezone Offices echt iets indrukwekkends gebeuren”, vertelt Andriena. “Aan de oostkant van het centrum maakt het Perronpand plaats voor een toren van 70 meter. En op de plek van de Biergarten komt een nieuwe reus voor de stad: een woontoren van maximaal 200 meter hoog.”
De voet van deze gebouwen biedt straks ruimte aan horeca en een ‘cultuurhal’. Andriena: “Zodat het daar echt gaat leven. Maar wat ik het belangrijkste vind: het hart van het blok, met de wederopbouwpanden in de Delftsestraat en het Schieblock, wordt gerenoveerd en getransformeerd. Zo zijn er panden verkocht die worden herontwikkeld tot Hotel Metro: een plek waar hotelgasten, horeca en broedplaatsen samenkomen.” Het behouden van de creatieve ondernemers is volgens haar echt maatwerk, ook in de nieuwbouw. “We willen die rauwe ziel van de plek niet kwijtraken, maar een blijvende, duurzame plek geven.”

Van parkeerplaats naar groene oase

Het meest opvallende aspect van de plannen is de transformatie van grijs naar groen. Wie nu door het Schiekadeblok loopt, ziet vooral een stenig gebied en weinig groen. Maar als het aan Andriena ligt, is dat straks verleden tijd. Een centrale rol is weggelegd voor de Delftsehof. “Dat wordt een toffe en supergroene ontmoetingsplek midden in alle hoogbouw”, vertelt ze enthousiast. “De terrassen komen eromheen, waardoor het midden echt een oase wordt. En het mooie is: de parkeergarage verdwijnt onder de grond. Er komt twee meter aarde bovenop, zodat we geen plantenbakken hoeven neer te zetten, maar volwaardige bomen in de volle grond kunnen planten.”

De revolutie van de vijfde gevel

De ambitie stopt hier niet op straatniveau, en de inspiratie komt van… boven. De Dakakker op het Schieblock, momenteel de grootste daklandbouw van Europa, is een succesverhaal dat de inspiratie vormt voor het hele gebied – een soort ’Dakakker XXL’. “We beschouwen het dak echt als de vijfde gevel”, legt Andriena uit. “In de bouw zijn de muren de eerste vier gevels, maar hier is het dak net zo belangrijk voor de natuur; het is geen bijzaak meer die we achteraf toevoedgen.”
Het groene daklandschap is inmiddels een harde verplichting bij de verkoop van de panden aan de Delftsestraat West. “Wij willen daken met ecologie en daklandbouw waar je straks ook echt kunt komen, want dat daklandschap kan enorm bijdragen aan de community van het Schiekadeblok.” Dat dit technische uitdagingen met zich meebrengt – water, grond en planten wegen immers enorm veel – neemt het team serieus. Samen met Wouter Bauman van de Dakakker is er een excursie gemaakt naar het PAKT in Antwerpen om kennis uit te wisselen over innovatieve technieken voor gewichtsbesparing en waterretentie, en de rol van het dak als ontmoetingsplek.

Die visie op ontmoeten trekken ze door naar de begane grond: “We hebben nu al bepaald dat zaken zoals afvalinzameling inpandig gebeuren. Dat is cruciaal voor de Delftsehof als groene ontmoetingsplaats met terrassen rondom; zo houden we buiten écht de ruimte over voor al die bomen en groen in plaats van containers.”

Bouwen met de winkel open

In 2034 zou het project klaar moeten zijn. Die weg is lang en de bouwperiode zal de nodige voeten in de aarde hebben. De grote uitdaging is om de levendigheid te behouden terwijl de kranen boven de stad uittorenen. Andriena is daar stellig in: “We willen niet tien jaar lang tegen dichte schuttingen aankijken. We managen de publieke ruimte zo dat ondernemers als de Biergarten kunnen blijven draaien en er plek blijft voor events en ontmoeten. De tijdelijkheid is juist een kans.”

Een prachtig voorbeeld daarvan is de huidige inrichting van de Delftshof. Waar eerst een parkeerplaats was, hebben ondernemers nu zelf een tijdelijke plek gecreëerd met een skateramp en groenvakken. “Het is de ultieme vorm van participatie. Wij stelden de kaders – veilig, openbaar, duurzaam – en zij gaven het vorm. Het laat nu al zien waar we in de toekomst naartoe willen.”

Voor Andriena is de herontwikkeling van het Schiekadeblok onderdeel van een grotere beweging in Rotterdam. De stad transformeert voelbaar van een stenen havenstad naar een plek waar verblijfskwaliteit centraal staat. “Kijk naar de vergroening van de kades, de Coolsingel en het Hofplein”, zegt ze. “Maar kijk ook naar tijdelijke situaties, zoals het grasveld naast de Markthal dat tien jaar lang intensief is gebruikt. Mensen snakken naar die kleine oases in de drukte; groen doet echt iets met een mens.”